Premye etap sa a montre m kisa ki te dwe bati apre. Li pwouve yon pris an chaj wo nivo te posib isit la, men li montre m tou tout sa ki te rete pou bati : yon plato teknik nouvo jenerasyon, yon vrè estrikti fòmasyon, yon kapasite rechèch, ak yon anbisyon ki depase mi yon sèl etablisman. Se konsta sa a ki bay Institut Haïtien de Fertilité nesans. Se yon enstitisyon nouvo, ki fèt depi nan kòmansman pou l ale pi lwen, epi ki òganize otou kat angajman : swaye, fòme, inove, transmèt.
Swaye anvan tout bagay. Medsin repwodiksyon se yon kontinwite, se pa yon seri teknik separe. Nou pa janm voye yon koup sou yon tretman ki pi lou pase sa dosye l la jistifye : seryozite a se konnen ki lè pou w pwopoze menm jan ak konnen ki lè pou w kanpe.
Inove apre sa, nan sans ki pi egzijan an. Inovasyon pa mezire ak yon ekipman ou achte, men ak konstans pwosedi yo, ak kalite laboratwa a, ak onètete rezilta ou pibliye yo. Yon teknik gen valè sèlman si w metrize l, si w dokimante l e si w ka repwodui l. Se kilti kalite sa a, plis pase nenpòt aparèy, ki fè diferans ant yon sèvis ak yon enstitisyon.
Fòme, an dènye — e se petèt sa ki bay tout demach la vrè sans li. Yon enstitisyon ki kenbe konesans li pou tèt li pa bati anyen ki dire. Depi 2010, mwen te rasanble yon gwoup jèn jinekològ-obstetrisyen ayisyen epi nou fè fòme yo ann Ayiti ; jodi a yo pami espesyalis peyi a. Anplis, m ap anseye depi plis pase trant an, nan Lekòl nasyonal enfimyè, nan fakilte medsin Inivèsite Notre-Dame d'Haïti kote m dirije depatman jinekoloji a, ak nan Global Health Institute Inivèsite Duke la. Nou vle konpetans sa yo pa rete konsantre nan kapital la, men pou yo rive tikras pa tikras nan lòt depatman peyi a.
Yon peyi pa bati sèlman ak enfrastrikti li : li bati tou ak enstitisyon syantifik li yo. Mwen deja wè sa konpetans òganize kapab pwodui isit la, e sa nou te reyalize yon premye fwa pa t yon aksidan. Fòme yon jèn pwofesyonèl ann Ayiti, se envesti nan avni nou tout. Kenbe konpetans espesyalize sou tè peyi a se yon fòm rezilyans nasyonal.
Anbisyon sa a pa t ap gen okenn sans san yon egzijans etik ki menm wotè. Nan yon domèn ki entim konsa, konfyans toujou vin anvan teknik la : yon enfòmasyon klè, yon konsantman ki vrèman eklere, yon konfidansyalite san fay, respè pou kwayans chak moun, ak onètete sou sa medsin nan kapab — e sa l pa kapab — garanti. Okenn sant nan mond lan pa pwomèt yon rezilta. Men nou kapab pwomèt seryozite nan rezònman an, klète nan esplikasyon yo ak lwayote nan akonpayman an, menm lè chemen an pi long pase sa nou te panse. Teknoloji pa dwe janm fè moun nan disparèt : li dwe sèvi l.
Se pou sa m ap pale ak plizyè moun an menm tan isit la. Ak koup yo : nou resevwa nou tankou yon istwa ki pa gen parèy, se pa tankou yon dosye. Ak pwofesyonèl lasante yo : kay sa a se pa nou tou, kòm yon kote pou fòmasyon, pou echanj ak pou rechèch. Ak enstitisyon nasyonal yo ak patnè entènasyonal yo : nou kwè nan kolaborasyon ki bati nan tan. Ak dyaspora ayisyen an : jodi a peyi w ap devlope konpetans moun te konn oblije al chèche lòt kote. Epi ak jèn doktè, enfimyè, fanmsaj ak chèchè yo : gen isit la yon domèn ki egzijan, ki itil e ki pwofondman imen, e ki bezwen nou.
Nou chwazi rann posib, isit la ann Ayiti, sa twòp fanmi te panse yo te oblije al chèche lòt kote. Responsablite nou pa kanpe nan teknoloji ; li kòmanse ak konfyans yo ban nou an.
